دلار در مقابل ریال
یکی از روشهای معروف برای مقایسه قدرت ارزهای مختلف مقایسه نرخ بهره در کشورهای مربوطه یا Interest rate Parity است، که البته برای پیشبینیهای بلندمدت مورد استفاده قرار میگیرد.
به این صورت که اگر نرخ بهره بانکی در ایران 20 درصد و در آمریکا 3 درصد باشد، ریال باید حدود 17 درصد در سال در مقابل دلار آمریکا تضعیف شود که در این روش اگر بازار متشکل آتی ارز در ایران بود عدم تبعیت از رابطه بالا فرصتهای آربیتراژ یا سود بدون ریسک ایجاد میکرد. اگر برای دقت بیشتر محاسبات را از سال 1364 تا به امروز انجام دهیم به این جواب میرسیم که سود تجمعی در نگهداشتن ریال به صورت سپرده در این 33 سال پول ما را حدود 145 برابر و در آمریکا تقریبا 3.2 برابر میکرده و میتوانیم نتیجه بگیریم که ریال باید حدود 46 (3.2/145) برابر در مقابل دلار تضعیف میشده است یعنی با احتساب دلار 61 تومانی سال 64 قیمت فعلی آن حدود 2800 تومان برآورد میشود که میدانیم اصلا منطقی به نظر نمیرسد!! اما مشکل کجاست؟ واقعیت این است که نرخ بهره در ایران واقعیات اقتصادی رو به خوبی نشان نداده است و در عمل در اکثر سالها نرخ بهره بانکی کمتر از تورمی بوده است که در کشور داشتهایم، در واقع نرخ بهره واقعی منفی را تجربه کردهایم و برعکس در آمریکا نرخ بهره واقعی تقریبا در تمامی سالها مثبت بوده است.
روش رایج دیگری برای تخمین ارزش دلار در ایران، مقایسه قدرت خرید ارزهاست که به جای نرخ بهره، تورم را معیار قرار میدهد purchasing power parity در واقع اگر از آمار اعلامی تورم بانک مرکزی استفاده کنیم، 1 تومان سال 64 به اندازه 450 تومان امروز و 1 دلار آمریکا به اندازه 2.3 دلار امروز قدرت خرید دارند. با این حساب ارزش دلار امروز در ایران حدود 12000 تومان محاسبه میشود که بسیار منطقیتر از روش قبلی است. این که به این عدد تا چه اندازه میتوانیم اعتماد کنیم و چه ملاحظات مهمی رو باید در نظر بگیریم در مباحث بعدی توضیح خواهم داد.
